De voetbal of het voetbal, wat is correct Nederlands?

‘Schat. Ik ga morgenmiddag naar de voetbal, dus kan ik niet mee naar de verjaardag van je moeder.’ Groot gelijk heb je. Waarom zou je naar een saaie verjaardag gaan als je ook voetbal kan gaan kijken. Chapeau. Maar even terugkomend op die zin. Had je niet ‘het voetbal’ moeten zeggen? Ook wij weten het niet meer helemaal zeker, dus zochten we het even voor je uit.

keeper voetbal

Het woord ‘voetbal’ heeft twee verschillende betekenissen. Je kunt verwijzen naar het ronde, lederen projectiel dat gebruikt wordt om doelpunten mee te scoren. Dan gebruik je altijd ‘de’ als lidwoord. Wanneer het gaat over de benaming van het spelletje, dan is ‘voetbal’ een onzijdig woord en moet je zeggen ‘het voetbal’. Dat is wat taaltechnisch is vastgesteld door Van Dale.

Twee correcte voorbeelden zijn dus: ‘Ik schopte DE voetbal door de ruit van de buurvrouw’ en ‘ik ga samen met mijn opa naar HET voetbal’. Toch zijn er taalkundigen die zeggen dat je in het laatste geval ook ‘de voetbal’ kan zeggen. Taaluilen.nl veronderstelt dat het ligt aan de context waarin je het woord gebruikt en geeft de volgende twee voorbeelden:

Ik drink veel bij de voetbal.
Ik drink veel tijdens het voetbal.

In het eerste geval zit je waarschijnlijk in de kantine met vrienden flink wat bier weg te werken. De tweede zin beschrijft vermoedelijk het tafereel dat je tijdens het spelen van je eigen voetbalwedstrijd veel water drinkt.

Hoewel ‘de voetbal’ strikt gezien fout is gebruikt men deze combinatie vooral in de context van voetbal op de buis, de gezelligheid en de sociale sfeer op de club. ‘De voetbal’ is dan een soort vervanging voor woorden als ‘de wedstrijd’, ‘de club’, ‘de vereniging’ en ga zo maar door. Wanneer je dit toepast op de eerste zin uit het voorbeeld krijg je: ‘ik drink veel bij de club’, of ‘ik drink veel bij de wedstrijd (op TV)’.

Wanneer het om de benaming van het spelletje gaat geeft Van Dale nog altijd de voorkeur aan ‘het voetbal’, maar zegt ook het gebruik van ‘de voetbal’ in de gaten te houden. Conclusie: ‘de voetbal’ is fout, maar als we het nog 10 jaar zo blijven gebruiken keuren ze het vanzelf goed.